اگر صاحب سگ باشید، حتماً این صحنه برایتان کاملاً آشناست: هنوز در خانه را کامل باز نکردهاید که سگتان با ذوق و شادی فراوان به سمتتان میدود و شروع میکند به لیسیدن دستها، صورت و حتی پاهایتان. خیلی از صاحبان سگ این رفتار را فقط نشانهای از عشق و دلتنگی میدانند، اما واقعیت این است که پشت این حرکت ساده، دلایل روانی، زیستی و اجتماعی متعددی نهفته است. در این مقاله قصد داریم بهطور کامل و دقیق بررسی کنیم که چرا سگها صاحب خود را لیس میزنند، این رفتار از کجا نشأت میگیرد و چه زمانی باید نسبت به آن هوشیار بود.
۱. لیسیدن، میراثی از دوران تولهسگی
برای فهم دقیق این رفتار، باید به دوران تولهسگی برگردیم. تولهسگها از همان روزهای اول تولد، صورت مادر خود را لیس میزنند. این رفتار در طبیعت دو کارکرد اصلی دارد: نخست اینکه باعث میشود مادر غذای نیمههضمشده را برای آنها بازگرداند، و دوم اینکه راهی برای جلب توجه و ایجاد ارتباط نزدیک با مادر است. این الگوی رفتاری در مغز سگ بهعنوان یک روش طبیعی برای ابراز نیاز و برقراری پیوند عاطفی ثبت میشود و حتی در بزرگسالی نیز باقی میماند. با این تفاوت که در زندگی خانگی، بهجای مادر، اینبار صاحب سگ هدف این رفتار قرار میگیرد.
جالب است بدانید که سگهایی که در سنین پایین از مادرشان جدا شدهاند، گاهی این رفتار را با شدت بیشتری نشان میدهند، گویی میخواهند خلأ عاطفی دوران کودکی خود را جبران کنند.
۲. نشانهای از محبت و دلبستگی عمیق
یکی از رایجترین و شناختهشدهترین دلایل لیسیدن، ابراز محبت است. تحقیقات نشان دادهاند که هنگام تعامل نزدیک و محبتآمیز بین سگ و صاحبش، هورمونی به نام اکسیتوسین هم در بدن سگ و هم در بدن انسان ترشح میشود. این هورمون همان مادهای است که در ایجاد پیوند عاطفی میان مادر و فرزند نقش کلیدی دارد و به همین دلیل به آن «هورمون عشق» نیز گفته میشود.
بنابراین وقتی سگتان شما را لیس میزند، در واقع در حال تقویت پیوند عاطفی میان شما دو نفر است و این کار برایش نوعی لذت و آرامش روانی به همراه دارد. بسیاری از رفتارشناسان معتقدند سگها از طریق همین رفتار ساده، وفاداری و علاقهی خالصانهی خود را نشان میدهند.
۳. کسب اطلاعات از طریق بو و طعم
سگها دنیای اطراف خود را بیشتر از طریق حس بویایی و چشایی میشناسند تا بینایی. حس بویایی سگها هزاران برابر قویتر از انسان است و همین موضوع باعث میشود آنها اطلاعات فراوانی را از طریق لیسیدن دریافت کنند. پوست انسان حاوی نمک، چربی و ترکیبات شیمیایی مختلفی است که برای سگ بسیار جذاب و اطلاعاتدهنده است.
به همین دلیل ممکن است سگتان با لیسیدن دست یا صورتتان بفهمد که امروز کجا بودهاید، با چه حیوانات یا افرادی در تماس بودهاید، چه غذایی خوردهاید و حتی گاهی حالت روحی و جسمی شما را نیز تشخیص دهد. بسیاری از صاحبان سگ گزارش دادهاند که حیوان خانگیشان دقیقاً در روزهایی که استرس یا بیماری داشتهاند، رفتار لیسیدن بیشتری از خود نشان داده است.
۴. راهی برای جلب توجه
اگر سگتان هر بار که مشغول کار دیگری هستید، مثلاً هنگام تماشای تلویزیون یا کار با گوشی، شروع به لیسیدن دست یا پایتان میکند، احتمالاً در حال تلاش برای جلب توجه شماست. سگها موجوداتی بسیار باهوش هستند و بهسرعت یاد میگیرند کدام رفتارها باعث واکنش صاحبشان میشود، چه این واکنش خنده باشد، چه نوازش و چه حتی توبیخ ملایم.
اگر یکبار به این رفتار پاسخ مثبت داده باشید، مثلاً با نوازش یا صحبت کردن با سگتان، او این الگو را در ذهن خود ثبت میکند و بارها آن را تکرار میکند تا به هدف خود، یعنی جلب توجه شما، برسد.
۵. کاهش استرس و اضطراب در خود سگ
لیسیدن برای سگها نوعی رفتار آرامشبخش نیز محسوب میشود، درست مانند اینکه برخی افراد هنگام استرس ناخن خود را میجوند یا پا تکان میدهند. عمل لیسیدن باعث ترشح موادی در مغز سگ میشود که احساس آرامش را در او تقویت میکند.
این رفتار بهویژه در سگهایی که دچار اضطراب جدایی هستند، یعنی سگهایی که از تنها ماندن یا دور شدن صاحبشان دچار نگرانی میشوند، بیشتر دیده میشود. این سگها ممکن است پیش از رفتن صاحبشان از خانه، یا بلافاصله پس از بازگشت او، بهشدت شروع به لیسیدن کنند تا اضطراب درونی خود را کاهش دهند.
۶. سلسلهمراتب اجتماعی و نشان دادن احترام
در گروههای اجتماعی سگسانان، مانند گرگها که اجداد سگهای امروزی محسوب میشوند، اعضای پایینرتبهتر گروه معمولاً صورت اعضای بالارتبهتر را لیس میزنند. این رفتار در طبیعت نوعی نشانهی تسلیم، احترام و پذیرش جایگاه اجتماعی است.
برخی رفتارشناسان حیوانات معتقدند سگهای خانگی نیز ممکن است با لیسیدن صاحب خود، بهطور ناخودآگاه نوعی احترام به جایگاه رهبری او در خانواده را نشان دهند. این موضوع بهویژه در سگهایی که در گروههای چندنفره یا در کنار سگهای دیگر زندگی میکنند، بیشتر قابل مشاهده است.
۷. نقش نژاد و شخصیت فردی سگ
نکتهی مهمی که کمتر به آن پرداخته میشود، تفاوت رفتاری میان نژادهای مختلف سگ و حتی شخصیت فردی هر سگ است. برخی نژادها بهطور ذاتی محبتطلبتر و وابستهتر به انسان هستند و رفتار لیسیدن را بیشتر از خود نشان میدهند. در مقابل، برخی نژادهای مستقلتر ممکن است این رفتار را کمتر بروز دهند، بدون اینکه این موضوع به معنای کمبود محبت آنها باشد.
همچنین تجربیات دوران کودکی سگ، نحوهی تربیت او و میزان تعاملی که با انسانها داشته، تأثیر زیادی بر شدت و دفعات این رفتار دارد. سگهایی که در محیطهای پرمحبت و با تعامل زیاد بزرگ شدهاند، معمولاً رفتار لیسیدن ملایمتر و کمتر وسواسگونهای دارند.
آیا لیسیدن زیاد سگ نگرانکننده است؟
در بیشتر موارد، لیسیدن رفتاری کاملاً طبیعی و بیخطر است و نباید نگرانی خاصی ایجاد کند. اما اگر متوجه شدید سگتان بهطور مداوم، شدید و تقریباً غیرقابلکنترل شما یا خودش را لیس میزند، ممکن است این رفتار نشانهای از یکی از موارد زیر باشد:
- اضطراب یا استرس بیش از حد، بهویژه در مواقع تنهایی یا تغییرات محیطی
- مشکلات پوستی، آلرژی یا خارش، در صورتی که سگ بیشتر خودش را لیس میزند تا صاحبش
- کسالت، بیحوصلگی و کمبود فعالیت بدنی و ذهنی کافی
- درد یا ناراحتی جسمی در نقطهای خاص از بدن
- برخی اختلالات رفتاری وسواسگونه که در بعضی نژادها شایعتر است
در چنین شرایطی، بهتر است هرچه سریعتر با یک دامپزشک مشورت کنید تا از سلامت جسمی و روانی سگتان مطمئن شوید.
چگونه با لیسیدن بیش از حد سگ برخورد کنیم؟
اگر رفتار لیسیدن سگتان آزاردهنده شده یا نگرانکننده به نظر میرسد، چند راهکار ساده میتواند کمککننده باشد:
نخست، سعی کنید به این رفتار واکنش شدید یا هیجانی نشان ندهید، چون این واکنش میتواند به تقویت بیشتر رفتار منجر شود. دوم، با افزایش فعالیت بدنی و بازی روزانه، انرژی اضافی سگ را تخلیه کنید تا کمتر به رفتارهای وسواسگونه روی بیاورد. سوم، در صورت مشاهدهی علائم اضطراب جدایی، میتوانید با یک متخصص رفتار حیوانات مشورت کنید تا راهکارهای اصولی برای کاهش این اضطراب دریافت کنید.
پرسشهای متداول
آیا لیسیدن سگ برای انسان خطرناک است؟ در حالت عادی و در سگهای سالم، لیسیدن خطر جدی ندارد، اما بهتر است اجازه ندهید سگتان زخمهای باز یا دهان شما را لیس بزند، زیرا دهان سگ حاوی باکتریهایی است که میتواند برای انسان مشکلساز باشد.
چرا سگم فقط یک نفر خاص در خانه را لیس میزند؟ این موضوع معمولاً به میزان تعامل، محبت و زمانی که آن فرد با سگ میگذراند مربوط میشود. سگها معمولاً به فردی که بیشترین توجه و مراقبت را از آنها دریافت میکنند، وابستگی بیشتری نشان میدهند.
آیا میتوان این رفتار را کاملاً حذف کرد؟ حذف کامل این رفتار نه ممکن است و نه لزوماً لازم، چون بخشی از ارتباط طبیعی سگ با انسان است. اما میتوان با آموزش تدریجی، شدت و دفعات آن را در حد قابلقبولی مدیریت کرد.
جمعبندی
لیسیدن صاحب، رفتاری چندلایه و پیچیده است که ترکیبی از غریزههای باقیمانده از دوران تولهسگی، ابراز محبت، کنجکاوی حسی، نیاز به جلب توجه، کاهش اضطراب و حتی نشان دادن جایگاه اجتماعی است. در اغلب موارد، این رفتار نشانهای زیبا و صادقانه از پیوند عمیق میان شما و سگتان محسوب میشود و جای هیچ نگرانی ندارد.
با این حال، توجه به تغییرات ناگهانی در الگوی این رفتار، مانند افزایش شدید دفعات لیسیدن یا لیسیدن وسواسگونهی نقطهای خاص از بدن خود سگ، میتواند به شما در تشخیص زودهنگام مشکلات جسمی یا روانی احتمالی کمک کند. در نهایت، شناخت بهتر این رفتار ساده، شما را به صاحبی آگاهتر و همدلتر برای سگتان تبدیل میکند.
نظرات و سوالات شما
سوال خود را بپرسید
اولین نفری باشید که تجربه یا سوال خود را مطرح میکند!